Η δίαιτα Portfolio ως εργαλείο μείωσης της "κακής" χοληστερόλης

Η δίαιτα Portfolio (Portfolio Diet) είναι ένα διατροφικό μοντέλο που συνδυάζει διαφορετικές κατηγορίες τροφίμων με τεκμηριωμένη δράση στη μείωση της LDL χοληστερόλης, της γνωστής και ως "κακής" χοληστερόλης.

Η φιλοσοφία πίσω από το συγκεκριμένο διατροφικό μοντέλο είναι απλή. Αντί να αναζητά ένα μεμονωμένο τρόφιμο που "μειώνει τη χοληστερόλη", δημιουργεί ένα χαρτοφυλάκιο (portfolio) τροφίμων, τα οποία δρουν συμπληρωματικά. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι φυτικές πρωτεΐνες, οι ιξώδεις διαλυτές φυτικές ίνες, οι ξηροί καρποί και οι φυτοστερόλες, ενώ στη νεότερη εκδοχή του μοντέλου περιλαμβάνονται και φυτικές πηγές μονοακόρεστων λιπαρών.

Η διατροφή Portfolio δεν έρχεται σε αντίθεση με τις γενικές συστάσεις για περιορισμό των κορεσμένων λιπαρών και της χοληστερόλης, αλλά λειτουργεί σε συνδυασμό με αυτές. Συνεπώς, δεν πρόκειται για κάποια "μαγική δίαιτα" που έρχεται να αμφισβητήσει όλα όσα γνωρίζουμε, αλλά για έναν συγκεκριμένο τρόπο επιλογής και συνδυασμού τροφίμων μέσα στην ημέρα.

Σε συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση ελεγχόμενων κλινικών δοκιμών, η διατροφή Portfolio, όταν εφαρμόστηκε πάνω σε διατροφή χαμηλή σε κορεσμένα λιπαρά, συνδέθηκε με περίπου 17% μεγαλύτερη μείωση της LDL χοληστερόλης σε σύγκριση με την απλή δίαιτα ελέγχου, ενώ παρατηρήθηκαν ευνοϊκές μεταβολές και σε άλλους καρδιομεταβολικούς δείκτες.

Πώς λειτουργεί η διατροφή Portfolio;

Το ενδιαφέρον με το συγκεκριμένο μοντέλο είναι ότι δε βασίζεται σε έναν μόνο διατροφικό μηχανισμό, καθώς κάθε κατηγορία τροφίμων συμμετέχει με διαφορετικό τρόπο στη συνολική διατροφική παρέμβαση.

Οι ιξώδεις διαλυτές φυτικές ίνες, για παράδειγμα, μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της απορρόφησης και επαναπορρόφησης χοληστερόλης και χολικών οξέων στο έντερο, ενώ οι φυτοστερόλες μειώνουν την εντερική απορρόφηση της χοληστερόλης. Οι φυτικές πρωτεΐνες, οι ξηροί καρποί και η αντικατάσταση μέρους των κορεσμένων λιπαρών με ακόρεστα λιπαρά συμπληρώνουν το συνολικό διατροφικό πρότυπο, μεγιστοποιώντας τα οφέλη από την εφαρμογή του.

Τι περιλαμβάνει;

Στην πράξη, το Portfolio στηρίζεται σε τέσσερις βασικές ομάδες τροφίμων, οι οποίες καλούνται να συνυπάρχουν συστηματικά μέσα στη διατροφή και όχι να χρησιμοποιούνται μεμονωμένα.

Φυτικές πρωτεΐνες – Κυρίως σόγια και προϊόντα της (tofu, ρόφημα σόγιας κ.α.), αλλά και τροφές όπως οι φακές, τα φασόλια, τα ρεβίθια και ο αρακάς.

Ιξώδεις διαλυτές φυτικές ίνες – Βρώμη, πίτουρο βρώμης, κριθάρι, ψύλλιο (psyllium), μήλο, αχλάδι, εσπεριδοειδή, μούρα, μελιτζάνα, μπάμιες κ.α..

Ξηροί καρποί – Στις αρχικές μελέτες χρησιμοποιήθηκαν κυρίως αμύγδαλα, ενώ στην ευρύτερη εφαρμογή του μοντέλου μπορούν να ενταχθούν και άλλοι ξηροί καρποί και ελαιούχοι σπόροι.

Φυτοστερόλες – Φυτικές ενώσεις που περιορίζουν την απορρόφηση της χοληστερόλης στο έντερο. Υπάρχουν φυσικά σε φυτικές τροφές, όμως στις κλινικές μελέτες της Portfolio χρησιμοποιήθηκαν και τρόφιμα εμπλουτισμένα με φυτοστερόλες ώστε να επιτυγχάνεται ευκολότερα η επιθυμητή πρόσληψη.

Στη νεότερη εκδοχή του μοντέλου συναντάμε επίσης μεγαλύτερη έμφαση σε φυτικές πηγές μονοακόρεστων λιπαρών, όπως το ελαιόλαδο και το αβοκάντο.

Οι ποσότητες που χρησιμοποιήθηκαν στις κλασικές μελέτες δεν ήταν τυχαίες. Ανά 2000kcal, το αρχικό Portfolio περιλάμβανε περίπου 2g φυτοστερολών, 40-45g φυτικής πρωτεΐνης, γύρω στα 20g ιξωδών φυτικών ινών και περίπου 30g ξηρών καρπών. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους είναι άλλο πράγμα να τρώει κάποιος απλώς "υγιεινά" και άλλο να εφαρμόζει συστηματικά ένα συγκεκριμένο μοντέλο.

Τι περιορίζει;

Η Portfolio δεν είναι μία αυστηρά χορτοφαγική δίαιτα και δε βασίζεται σε κάποια μεγάλη λίστα απαγορευμένων τροφίμων. Η λογική της όμως προϋποθέτει ότι, όσο αυξάνονται οι παραπάνω φυτικές επιλογές, τόσο μειώνονται οι σημαντικές πηγές κορεσμένων λιπαρών και χοληστερόλης.

Αυτό πρακτικά σημαίνει μικρότερη παρουσία τροφίμων όπως βούτυρο, κρέμα γάλακτος, λιπαρά γαλακτοκομικά, λιπαρό κόκκινο κρέας, αλλαντικά κ.α. και μεγαλύτερη συμμετοχή των φυτικών τροφίμων που αποτελούν τον πυρήνα του Portfolio.

Ωστόσο, η εφαρμογή του Portfolio δεν περιορίζεται απλώς στην προσθήκη λίγης βρώμης ή μίας χούφτας αμύγδαλα στην υπάρχουσα διατροφή μας. Στις μελέτες, τα τρόφιμα που πρωταγωνιστούν στο εν λόγω μοντέλο αντικαθιστούσαν μέρος των λιγότερο επιθυμητών επιλογών μέσα σε ένα συνολικό διατροφικό πρότυπο χαμηλό σε κορεσμένα λιπαρά.

Πώς εφαρμόζεται στην πράξη;

Ο στόχος της Portfolio Diet δεν είναι να καταναλώνουμε όλες τις παραπάνω τροφές σε κάθε μας γεύμα, αλλά να οργανώσουμε τη διατροφή μας έτσι ώστε οι βασικές κατηγορίες της να εμφανίζονται συστηματικά μέσα στην ημέρα.

Ένα πρωινό, για παράδειγμα, μπορεί να περιλαμβάνει βρώμη, ρόφημα σόγιας, μήλο, αμύγδαλα κ.α.. Το κυρίως γεύμα μας μπορεί να περιλαμβάνει τρόφιμα όπως φακές, φασόλια, ρεβίθια, αρακά κ.α., ενώ το ελαιόλαδο μπορεί να αποτελεί την κύρια πηγή προστιθέμενου λίπους. Ένα φρούτο μαζί με ξηρούς καρπούς μπορεί αντίστοιχα να λειτουργήσει ως ενδιάμεσο γεύμα.

Επομένως, δεν υπάρχει ένα μοναδικό "μενού Portfolio", αλλά ένα σύνολο διατροφικών επιλογών που μπορούν να προσαρμοστούν στις προτιμήσεις, στις ενεργειακές ανάγκες και στην καθημερινότητα του κάθε ανθρώπου.

Σε μελέτες πραγματικών συνθηκών η προσήλωση στη διατροφή συνδέθηκε με το μέγεθος της μείωσης της LDL. Αυτό δείχνει πως το αποτέλεσμα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πόσο από το Portfolio καταφέρνει τελικά να εφαρμόσει κάποιος στην καθημερινότητά του.

Πόσο μπορεί να μειώσει την LDL χοληστερόλη;

Αυτό είναι πιθανότατα και το πιο ενδιαφέρον ερώτημα για κάποιον που γνωρίζει για πρώτη φορά την Portfolio Diet.

Σε μετα-ανάλυση ελεγχόμενων κλινικών δοκιμών, η προσθήκη του Portfolio σε μία διατροφή χαμηλή σε κορεσμένα λιπαρά, οδήγησε σε περίπου 17% μεγαλύτερη μείωση της LDL χοληστερόλης σε σύγκριση με τη δίαιτα ελέγχου. Σε μικρότερες και πολύ αυστηρά ελεγχόμενες μελέτες, όπου οι συμμετέχοντες ακολουθούσαν πιστά ολόκληρο το μοντέλο, έχουν καταγραφεί μειώσεις της LDL κοντά στο 30% μέσα σε έναν μήνα. Στην καθημερινή ζωή όμως η εικόνα είναι πιο συγκρατημένη. Σε μελέτη διάρκειας ενός έτους, η μέση μείωση της LDL ήταν περίπου 13%, ενώ όσοι ακολουθούσαν πιο πιστά το μοντέλο παρουσίαζαν μεγαλύτερο όφελος.

Η δίαιτα Portfolio μπορεί να έχει ουσιαστική επίδραση στην LDL χοληστερόλη, αλλά δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο ποσοστό που μπορεί να υποσχεθεί κανείς σε όλους. Όσο πληρέστερα εφαρμόζεται το μοντέλο, τόσο μεγαλύτερο φαίνεται να είναι και το αποτέλεσμα.

Μπορεί να αντικαταστήσει τα φάρμακα;

Το γεγονός ότι σε ορισμένες αυστηρά ελεγχόμενες μελέτες η Portfolio πέτυχε εντυπωσιακή μείωση της LDL, δε σημαίνει ότι αποτελεί εναλλακτική λύση στη φαρμακευτική αγωγή για κάθε άνθρωπο.

Η ανάγκη για στατίνη ή άλλη θεραπεία εξαρτάται από τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο και όχι μόνο από το τι τρώει κάποιος ή από μία μεμονωμένη τιμή χοληστερόλης. Η διατροφική παρέμβαση και η φαρμακευτική αντιμετώπιση επομένως αποτελούν διαφορετικά, συμπληρωματικά εργαλεία.

Συμπέρασμα

Η διατροφή Portfolio είναι ουσιαστικά μία οργανωμένη στρατηγική για τη μείωση της LDL χοληστερόλης που παίρνει διαφορετικά τρόφιμα και συστατικά που μπορούν να βοηθήσουν στη ρύθμισή της και τα τοποθετεί μαζί, στο ίδιο καθημερινό διατροφικό μοντέλο.

Σύμφωνα με το σκεπτικό της Portfolio Diet, δε χρειάζεται να αναζητούμε αυτό το ένα τρόφιμο που "ρίχνει τη χοληστερόλη", αλλά να εφαρμόζουμε μικρές, στοχευμένες αλλαγές που μπορούν να λειτουργήσουν μαζί και να δημιουργήσουν ένα μεγαλύτερο συνολικό αποτέλεσμα.

Σε άτομα με σημαντικά αυξημένη LDL χοληστερόλη, γνωστή καρδιαγγειακή νόσο ή υπολιπιδαιμική αγωγή, η εφαρμογή του μοντέλου είναι χρήσιμο να εξατομικεύεται σε συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό και τον διαιτολόγο.

Στο Εναλλακτικό Εργαστήρι Διατροφικής Αγωγής παρέχουμε ολοκληρωμένες δια ζώσης και εξ αποστάσεως διαιτολογικές υπηρεσίες που μπορούν να σας βοηθήσουν να ρυθμίσετε τη χοληστερόλη σας και άλλους δείκτες υγείας σας.